Osalanek
dio Electroquimicak instalazioan “akatsak” zituela istripuz
azido klorhidrikoa ixuri zenean
Informearen arabera “balbulak indar gutxiko loturak zituzten
eta babesik gabe zeuden”, argi gutxiegi zegoen eta azido nibelen
neurria ez zen fidagarria. Enpresak istripua “failo humanoa”
izan zela esan zuen.
Urtarrilaren
7an Electroquímica de Hernani S.A. enpresan azido klorhidriko
eskapea gertatu zen, balbula bat hautsita. Istripuaren ondorioz langile
batek erreak izan zituen eta SOS Deiak-ek Larrialdi Plana aktibatu
zuen. Osalanek (Laneko Segurtasun eta Osasuneko Euskal Erakundeak)
istripua argitzeko ikerketa egin du eta konklusio nagusia da Electroquimicako
instalazioak “diseino akatsak” zituela istripua gertatu
zenean.
Konkretuki aipatu ditu “balbulak indar gutxiko loturak zituztela
eta kolpeentzako babesik gabe” zeudela. Era berean, dio argi
gutxiegi zegoela (“bat ere ez edo gutxiegi”). Osalanek
nabarmendu duen hirugarren akatsa da deposituetako azido klorhidrikoaren
nibela jakiteko neurria ez zela fidagarria. Bestalde, Osalanen konklusioek
diote produkzioaren programazioak ez zuela kontuan hartu deposituak
gaueko turnoan beteko zirela erabat. Informeak istripua eta ondorioak
azaltzeko aipatzen dituen beste zenbait arrazoi dira: akatsak lan
antolaketan eta lan metodo ezegokia, leku gutxi egin beharreko lanerako,
babeserako dispositiborik eza, instrukzio gutxiegi, babes ekipoei
buruzko instrukzio gutxiegi eta arriskuak neurtzerakoan akatsak, besteak
beste.
Laneko arriskuen ebaluazioari dagokionez, berriz, Osalanek dio istripua
gertatu zenean Electroquimican konkordantzia falta zela barruko larrialdi
planaren eta Industria Asistentzia Teknikoak egindako planaren artean.
Konpontzeko
neurriak
Osalanen informeak zenbait neurri ere proposatzen dizkio Electroquimicari
egoera konpontzeko. Nagusiena da azido klorhidrikoa edukitzeko lekua
ahalik eta automatikoena izatea. Horretaz gain proposatzen du larrialdi
plana aldatzea, balbulak erabat babestuta egotea, neurketa sistemak
konpontzea, argi ona jartzea, eta langileentzako programa prestatzea
formazio eta informazio egokia emateko.
Oronako
planta berrian 45 ingeniari ariko dira ikerketan
Orona
Kooperatibak planta berria inauguratu zuen atzo Epelen. Orain Urumea
errekaren bi aldeetan 70.000 m2ko azalera eta urtean 10.000 aszensoretik
gora egiteko azpiegitura izango du. Atzo inauguratu zuten planta berriaren
ezaugarrietako bat Ikerketa Zentroa da. Denera, 45 ingeniari arituko
dira etengabe ikerketan eta edifizioaren bigarren planta osoa izango
da berrikuntzarako. Horretaz gain, formazio zentroak, aszensoreak
probatzeko torrea eta Orona Taldeko Zuzendaritza ere lantegi berrian
dijoaz.
Jokin Esnal Oronako zuzendariak adierazi zuen Oronak etorkizunarekin
duen konpromisoaren seinale dela Epeleko planta berria eta gazteak
kooperatibaren bidetik jotzera animatu zituen. Denera, 14,5 miloi
euroko inbertsioa egin da eta erakunde publiko eta MCCren laguntza
izan du. Orona Taldeak 2.200 langile ditu eta horietatik 800 Hernanin.
Bost urteotan 1.000 lanpostu sortu ditu. 2002an bertan, 200 sortu
zituen, produkzioa % 23 igo zen eta 23,5 miloi eurotik gorako irabaziak
izan zituen.
Balzak
dio Ertzantzak ez duela zerikusirik izan Kontxi Sanchizen heriotzean;
familiak gezurra esatea eta
lotsarik ez izatea leporatu dizkio Herrizaingo Sailburuari
Goirizelaia SAko legebiltzarkideari erantzunez egin zituen adierazpenak
Balzak eta esan zuen “ Otegik epailearen aurrean erantzun beharko
duela”. Familiak berriz ere esan du Sanchiz kargaren ondoren
hil zela eta Ertzaintzak laguntza ukatu ziela.
Javier
Balza Jaurlaritzako Herrizaingo Sailburuak herenegun adierazi zuen
“Ertzantzak ez duela zerikusirik Kontxi Sanchizen heriotzean”.
Balzak esan zuen Sanchiz ez zela hil Ertzantzaren karga baten ondorioz,
bere esanetan “manifestazioan egon ere ez zelako egin”
ondoeza poliziaren kargaren aurretik sentitu zuelako. Bestalde esan
zuen, familiarrek ez ziotela laguntzeko eskatu Ertzantzari eta Ertzantzak
heriotza pasa eta ordu batzuen buruan izan zuela gertaeraren berri.
Baltzaren esanetan datu ofizialak eta polizialak dauzka baieztapen
hau egiteko “anbulantzia eske egindako telefono deiak, Sanchiz
laguntzera joandako osasun-langileen adierazpenak, Ertzantzaren bertsioak
eta senitartekoen jokaera”. Balzak esan zuen Otegik epailearen
aurrean bukatuko duela bere esanetan Otegik esan zuelako Sanchiz Ertzantzak
hil zuela “eta hori gezur objetiboa da. Balzak “manipulatzea
eta gezurra esatea” leparatu dizkie Batasunako buruzagiei.
“Kontxi
Ertzaintzaren
kargaren ondorioz hil zen”
Hernaniko Kronikara bidalitako karta batean Kontxi Sanchizen familiak
Balzaren jarrera salatu du eta lotsarik eta duintasunik ez duela leporatu
dio Herrizaingo Sailari, azkeneko deklarazioen harira. Familiak orain
arte esandakoa berretsi du: Sanchiz Ertzantzaren kargaren ondoren
hil zela eta “ihes egin nahian portal hartan sartu zen eta bere
alaba Nagoreri Ertzain batek laguntza ukatu zion”. Herrizaingo
Sailburuaren jarrera salatu du familiak eta “beretako inor”
ez dela familiarekin harremanetan jarri eta ikerketa “oso barnekoa
eta ezer kontrastatzeko aukerarik gabea” egin izana leporatu
dio. Familiak Herrizaingo Sailari esan dio “horrelako familia
tragedia batean inori ez zaio bururatzen: 200 metrora manifestazio
bat pasatzen dela eta goazen errua Ertzantzari leporatzera”.
Goirizelaiak
datuak
manipulatu direla dio
Goirizelaiak Balzari erantzuteko txandan “poliziaren jokaera
nola edo hala babestu behar duzu eta horretarako berdin zaizu datuak
manipulatzea” esan zion Herrizaingo Sailburuari. Goirizelaiak
esan zuen Sanchiz Ertzantzaren kargaren ondoren hil zela eta horrelakoak
Ertzantzari hainbatetan gertatu izan zaizkiola. Bestalde, salatu zuen
herritarrei laguntza ukatzea ere normala bihurtu dela Ertzantzan.
Jasota
bezala
Balzaren
agerpenaren aurrean Kontxi Sanchizen familiak komunikabideei
Martxoaren 14an Ertzantzaren kargaren ondoren hildako Kontxi Sanchizen
senarrak, alabek, anaiak, koinatak, ilobak eta gainerako senitartekoek,
zera azaldu nahi dute:
1- Berretsi egiten dugu agerpen publiko guztietan esandakoa eta martxoaren
15ean zabaldutako notan idatzia.
2- Berriro diogu, Kontxiren heriotza, Ertzantzak jarraitzea baimendu
zuen manifestazio baten kontra egindako kargaren ondoren gertatu zela,
orduen gaineko polemiketatik independienteki (gu ez geunden orduari
begiratzeko). Kontxi portal hartan sartu zela kargari ihes eginaz
eta bere alaba Nagoreri ertzain batek laguntza ukatu ziola, bere amaren
egoeraren aurrean, beste batzuk ezer egin gabe zeuden bitartean.
3- Barne Sailaren jarrera salatzen dugu publikoki, bere arduradun
nagusia buru dela, egia bilatzeko eta erantzukizunak garbitzetik urruti,
iseka egitera dedikatzen baita.
Balza jauna, zuetako inor ez da gurekin harremanetan jarri, zuetako
inork ez du bildu gure testimonioa. Oso ikerketa barrukoa, ezer kontrastatzeko
aukerarik gabe!
Balza jauna, entzundakotik hitz egiten duzu, bestek esandakotik hitz
egiten duzu, hori da gure aldea. Guk tragikoki bizitu genuen! Eta
familiako tragedia baten aurrean inori ez zaio bururatzen: aizu 200
metrora manifestazio bat pasatzen dela eta goazen errua Ertzantzari
leporatzera. Izan gaitezen serioak gutxienez! duintasunik ez duzula
azaldu duzunez.
4- Apenas pasa dira bi aste eta ez dakigu jakingo duzun zer kostatzen
den osatzea, norbaiti bizia puskatu diotenean, baina, gainera zauriaren
gainean zuk gatza botatzea zen falta zitzaiguna. Orain ez da gauzak
ziren bezala ez direla, Kontxi han ez zegoela baizik. Ez duzue lotsarik!
5- Zorionez, gure minaren aurrean erakusten ari zaren desprezioaren
aurrean, gure indignazioa arintzen da beren solidaritatea azaldu diguten
pertsonen babes sinzeroarekin; eta beren artean zure partiduko militante
eta boto emaile asko aurkitzen dira Hernanin, nahi ez baduzu ere zure
bertsioa sinisten ez dutenak.
Carlos
Sanchiz eta Nagore Gonzalez Sanchiz
Kontxi Sanchizen familiaren
izenean
(*Erredakzioan itzulia)